Tarihi miras
1326 yılında Bizanslılardan alınıp ilk başkent olması dolayısıyla Osmanlı izlerinin en yoğun görüldüğü yörelerden biri Bursa. Doğal zenginlikleri, yeşil dokusu, şifalı suları, yaz ve kış turizmine olanak veren yapısının yanı sıra, Bizans, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerinin mekansal ve mimari özelliklerini de günümüze kadar taşıyan Bursa, benzerlerine az rastlanır bir kültür ve tarih mirasına sahip. 27 arkeolojik, 1 doğal, 3 kentsel Sit alanına, 2042 adet korunması gereken anıtsal yapıya sahip kent yeşil dokusu, pınar suları ve şifalı kaplıcaları ile Yeşil Bursa olarak da tanınıyor.
Ulu Cami
Bursa’nın simgesi Ulu Cami, 1396-1400 yıllarında Yıldırım Bayezıt tarafından, tamamıyla kesme taştan, çok kalın ve yüksek duvarlarla 12 ağır dört köşeli paye üzerine, pandantiflerle, yirmi kubbeli olarak yaptırılmış. Çok kubbeli camilerin en klasik ve anıtsal bir örneği. Zengin ve ferah mekanı ile bütün Türk camileri arasında en büyük ölçüye (318 m2) sahip.
Rumi ve palmetlerle ince işlenmiş küçük geçme panoları, geometrik örnekli korkuluk şebekeleri, ön cephesindeki kitabe ve şebekeli tacı ile minber Selçuklu üslubundan Osmanlı üslubuna geçişin tipik bir örneği Ulu Cami.
Şadırvanın yapımı ile ilgili anlatılan ilginç bir öykü var. Rivayete göre; Ulu Cami’nin yapımı için bazı yerlerin kamulaştırılması gerekmiş. Şadırvanın bulunduğu yer ise bir Musevi kadına aitmiş. Arazisini vermek istemeyen Musevi kadın bir gece rüyasında tüm insanların aynı yöne koştuklarını görmüş. Merakla nereye gittiklerini sorunca "Cennete!" cevabını almış. O da koşmak istemiş ama arazisini vermediği için ona engel olmuşlar. Bu rüyadan çok etkilenen Musevi kadın ertesi gün arazisini, şadırvan yapılması koşulu ile bağışlamış.
Hüdavendigar Cami ve Külliyesi
Osmanlı mimarisinde bir benzeri daha olmayan iki katlı yapının alt katı cami, üst katı ise medrese. Gösterişli dış minaresi ile bir saray görünümünde olan yapının mimarı bilinmiyor. 1366-1385 de Sultan I. Murat (Hüdavendigar) tarafından yaptırılan cami, medrese, imaret, türbe ve hamamdan oluşan külliye Çekirge semtinde yer alıyor. Yanlardan ve önden, ortası sütunlu çift sivri kemerlerle açılan üst kat revakları ile iki katlı cephe, Venedik saraylarını andıran gösterişli bir manzara kazanmakta. Ortası açık olan kubbenin altında şadırvan, görülmeye değer güzellikte. Hüdavendigar Caminin karşısında 1389'da I. Kosova Savaşı'nda şehit düşen Sultan I. Murat (Hüdavendigar)ın türbesi bulunuyor. Yıldırım Bayezıt tarafından yaptırılan türbenin kitabesi 1722 tarihli.
Yıldırım Bayezit Külliyesi
Mimarlık tarihçileri Osmanlı mimarisinin bu cami ile kendine has yapı üslubunu bulmaya başladığını belirtiyor. Külliyenin ortasında bulunan cami, yan kanatlı camilerin en anıtsal örneklerinden. Külliyenin 1399 tarihli bir de vakfiyesi bulunuyor.
1390-1399 tarihleri arasında yapılan ve şehrin doğusunda, Yıldırım semtinde bulunan külliye; cami, medrese, darüşşifa, türbe, han, hamam, imaret, kasır, mutfak, hizmet odaları ve ahır yapılarından oluşuyor.
Yeşil Cami
1419-1420'de Çelebi Sultan Mehmet tarafından yaptırılan caminin süslemeleri, 1424 de II. Murat döneminde yaptırılmış. Süslemede kullanılan yeşil firuze ve çinilerden dolayı Yeşil Cami olarak tanınıyor. Mimarı Hacı İvaz Paşadır. Bursa'nın en önemli Osmanlı dönemi yapılarından olan cami mimarisinden çok süslemeleri ile ünlü. Çini süslemeler caminin en önemli özelliği.
Yeşil Türbe
Bursa'nın simgesi olan yapı, Osmanlı türbe mimarisinin en güzel örneklerinden biri. Mermer bir merdivenle çıkılan sekizgen yapıyı, yüksek bir kasnağa oturan kurşun kaplı kubbe örtmekte. Çini süslemeleri ile eşsiz bir yapı Yeşil Türbe. Tümüyle çini kaplı mihrabı Osmanlı süsleme sanatının en yetkin örneklerinden biri kabul ediliyor. Ceviz ağacından geçme tekniği ile yapılmış, geometrik motiflerle süslü ve kitabeli kapı ise ahşap işçiliğin en güzel örneklerinden biri.
Geruş Sinagogu
14. yüzyıl sonlarında İspanya'dan yurt dışı edilen ve Osmanlı Sultanı II. Selim tarafından gönderilen kalyonlara bindirilerek Osmanlı İmparatorluğu'na kabul edilen Musevi topluluğunun Bursa'ya yerleştirilen ilk kafileleri tarafından yaptırılmış. İbranice'de "kovulmuş" anlamına gelen Geruş adının sinagoga verilmiş olması, bu yönden ayrı bir anlam taşır. Arap Şükrü Sokağı’nda yer alan Sinagog, günümüze son derece sağlam ve bakımlı olarak ulaşmış. Halen Musevi cemaatinin ibadetine açık.
Mayor Sinagogu
İspanya'nın Mayorka Adası'ndan 15. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğunca kabul edilen ve Bursa'da ikamet eden diğer Musevi kafilelerince inşa edilmiş olan sinagog, geldikleri adadan esinlenerek Mayor adını almış. Arap Şükrü Sokağında yer alıyor. İlk yapıldığı tarih 15. yüzyıl olarak biliniyor. İç kısmını süsleyen çok renkli kalem işi motifleri son derece etkileyici.
