Gelibolu
Çanakkale'ye bağlı ilçe ve bu ilçenin merkezi olan kent. İstanbul’a deniz yoluyla bağlı olan ilçe, Çanakkale Boğazı’nın Avrupa yakasında, kendi adını taşıyan yarımada üzerinde kurulmuştur. Çanakkale’yi İstanbul’a bağlayan karayoluna 2 km’lik bir yolla bağlıdır. İlçe toprakları, Gelibolu yarımadasında yer alır. Genelde düz olan ilçe topraklarının en yüksek noktası, 404 m ile Kömürtepe’dir. Cumalı ve Kavak dereleri, ilçe topraklarını sular. Balık, sebze ve meyve konservesi, ilçe ekonomisinde önemli yer tutar. Hayvancılık gelişmiş olup, koyun sığır ve keçi beslenir. Konserve fabrikası, selektör fabrikası, zeytinyağı ve ayçiçek yağı imalathaneleri, tarım araç ve gereç atölyeleri, başlıca sanayi kuruluşlarıdır. İlçe, İstanbul’un fethine (1453) kadar önemli bir askerî deniz üssü olma özelliğini korudu. Fatih Sultan Mehmed döneminde Çanakkale Boğazı’nın ve kentin korunması amacıyla boğazın iki yakasında karşılıklı iki hisar yaptırıldı. 1515’te İstanbul’da Haliç Tersanesi’nin devreye girmesiyle giderek deniz üssü olma özelliğini kaybetti. 1790’lardan itibaren Hafız Mustafa adlı âyanın nüfuzu altına girdi ve kentte bazı karışıklıklar yaşandı. Çanakkale muharebeleri sırasında Müttefik kuvvetlerin çıkarma harekâtı esnasında bombalandı ve yer yer tahribata uğradı. Ardından 4 Ağustos 1920’de işgale uğradıysa da 3 Ekim 1922’de Yunanlılar şehri terk etmek zorunda kaldılar. Cumhuriyet dönemi başlarında (1923) il merkezi, 1926 yılında 877 sayılı yasayla ilçe merkezi oldu. Yüzölçümü 820 km2, nüfusu 46.226 (2000).
